آشنایی با جزئیات نصبی بلوک
نصب بلوک ساختمانی: آشنایی با جزئیات وال پست، ناودانی منقطع و میلگرد بستر
نصب بلوک ساختمانی، برخلاف تصور رایج، فقط به چیدن ردیف‌های بلوک روی هم خلاصه نمی‌شود. مقاومت دیوار در برابر زلزله، هم به کیفیت بلوک بستگی دارد و هم به اجرای درست اتصالات سازه‌ای. وال پست، ناودانی منقطع و میلگرد بستر مهم‌ترین این اتصالات‌اند. در این مقاله از هایپر بلوک، جزئیات نصب بلوک ساختمانی را قدم‌به‌قدم بررسی می‌کنیم. همچنین می‌گوییم چرا نادیده گرفتن این نکات، هزینه‌های جبران‌ناپذیری برای پروژه شما ایجاد می‌کند.
وال پست؛ اولین گام در نصب بلوک ساختمانی استاندارد
وال پست یا وادار، یک عضو فلزی عمودی است. کارگران آن را در داخل یا کنار دیوارهای بلوکی (میان‌قاب) نصب می‌کنند تا دیوار را به اسکلت اصلی ساختمان متصل کنند. وقتی دیوار بلوکی بدون تکیه‌گاه جانبی اجرا می‌شود، در برابر زلزله مثل یک صفحه آزاد رفتار می‌کند و احتمال ریزش آن بالا می‌رود. اما وال پست نیروهای عمود بر صفحه دیوار را به اسکلت منتقل می‌کند و پایداری کلی سازه را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، ویرایش جدید آیین‌نامه ۲۸۰۰ استفاده از وال پست را در دیوارهای غیرباربر با ارتفاع و طول بیشتر از حد مجاز الزامی کرده است.
وادار میانی و وادار انتهایی
وال پست‌ها بسته به موقعیت قرارگیری در دیوار، به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند. وادار میانی معمولاً از دو نبشی تشکیل می‌شود که میلگرد آن‌ها را به هم متصل می‌کند؛ گاهی هم یک ناودانی تنها این نقش را ایفا می‌کند. این نوع وادار در وسط طول دیوار جای می‌گیرد. وادار انتهایی، در مقابل، غالباً مقطعی یو شکل دارد. کارگران آن را از کف تا زیر تیر، در انتهای آزاد دیوار مثل کنار پنجره‌ها نصب می‌کنند. نقشه‌های اجرایی سازه معمولاً نوع و فاصله وال پست‌ها را مشخص می‌کنند؛ بهتر است بدون مشورت با مهندس ناظر آن‌ها را تغییر ندهید.
ناودانی منقطع؛ نسل جدید وال پست‌ها
ناودانی منقطع یکی از پرکاربردترین انواع وال پست در سال‌های اخیر است. برخلاف نبشی‌های سنتی، این پروفیل‌ها به شکل قطعات کوتاه و ناپیوسته در طول دیوار قرار می‌گیرند. کارگران آن‌ها را از طریق پیچ یا جوش به ستون یا دیوار حائل متصل می‌کنند. نکته جالب این است که لبه بال این پروفیل‌ها حفره‌هایی به شکل لوبیا دارد. این حفره‌ها اتصال مفصلی میلگرد بستر را ممکن می‌کنند. همین ویژگی نیاز به گیره و قلاب اضافی را از بین می‌برد و هزینه اجرا را کاهش می‌دهد.
تفاوت ناودانی منقطع با ناودانی پیوسته
در ناودانی پیوسته، پروفیل یکسره از کف تا سقف اجرا می‌شود. مهندسان معمولاً این روش را برای ساختمان‌های با اهمیت بالا توصیه می‌کنند. اما ناودانی منقطع، به دلیل اجرای ساده‌تر و مصرف فولاد کمتر، گزینه‌ای اقتصادی‌تر برای اغلب پروژه‌های مسکونی و تجاری است. با این حال، این نبشی‌ها یا ناودانی‌های منقطع نباید اتصال گیردار با دیوار داشته باشند. وظیفه اصلی آن‌ها فقط مهار جابه‌جایی خارج از صفحه دیوار است، نه تحمل بار قائم.
میلگرد بستر؛ نکته تکمیلی در نصب بلوک ساختمانی
میلگرد بستر، میلگردهای گالوانیزه یا سیاه هستند. کارگران آن‌ها را در بستر ملات، بین رج‌های بلوک قرار می‌دهند و دیوار را به‌صورت افقی به وال پست یا ستون کناری متصل می‌کنند. این روش نیرو را در طول دیوار یکنواخت‌تر توزیع می‌کند؛ به همین دلیل آیین‌نامه‌های جدید آن را روش ارجح برای نصب بلوک ساختمانی معرفی می‌کنند. میلگرد بستر مقاومت لرزه‌ای دیوار را افزایش می‌دهد. همچنین با ایجاد پیوند مکانیکی بین اجزای دیوار، از ترک‌خوردگی و جدایش بلوک‌ها در طول زمان جلوگیری می‌کند.
فاصله و روش چیدمان میلگرد بستر در رج‌های بلوک
طبق دستورالعمل‌های اجرایی رایج، کارگران معمولاً میلگردهای بستر را هر دو یا سه رج بلوک یک‌بار در ملات جاسازی می‌کنند. سپس دو سر آن‌ها را به وادارهای قائم کناری یا میانی جوش می‌دهند یا با گیره‌های مخصوص محکم می‌کنند. رعایت این فاصله استاندارد اهمیت زیادی دارد؛ فاصله بیش‌ازحد بین ردیف‌های میلگرد، مقاومت اتصال را به‌شدت کاهش می‌دهد. برای اطلاع از الزامات دقیق‌تر نصب بلوک ساختمانی می‌توانید به استانداردهای منتشرشده در سایت سازمان ملی استاندارد ایران مراجعه کنید.
میلگرد بستر یا ناودانی منقطع؛ کدام روش برای نصب بلوک ساختمانی مناسب پروژه شماست؟
انتخاب بین این دو روش به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله نوع سازه، میزان بارگذاری و بودجه پروژه. برای دیوارهای داخلی و غیرباربر با بار کم تا متوسط، معمولاً میلگرد بستر به‌تنهایی کفایت می‌کند و اجرای اقتصادی‌تری هم دارد. اما در دیوارهای خارجی، سازه‌های بلندمرتبه و مناطق با خطر نسبی زلزله بالا، بهتر است وال پست ناودانی منقطع را همراه با میلگرد بستر اجرا کنید. این ترکیب هم مهار خارج از صفحه و هم پیوند داخلی دیوار را تأمین می‌کند. در نهایت، نقشه‌های سازه‌ای مصوب و نظر مهندس ناظر پروژه باید تصمیم نهایی را مشخص کنند.
اشتباهات رایج در نصب بلوک ساختمانی، وال پست و میلگرد بستر
● حذف کامل وال پست در دیوارهای بلند به بهانه کاهش هزینه، که ریسک ریزش دیوار در زلزله را چند برابر می‌کند.
● رعایت‌نکردن فاصله استاندارد بین میلگردهای بستر و جاگذاری نامنظم آن‌ها در ملات.
● استفاده از بلوک بی‌کیفیت یا با ابعاد نامنظم که باعث می‌شود اتصال وال پست به دیوار به‌درستی انجام نشود.
● جوش یا اتصال گیردار میان ناودانی منقطع و دیوار، درحالی‌که این اتصال باید صرفاً مفصلی و کنترل‌کننده جابه‌جایی باشد.
● فراموش‌کردن لایه گچ یا اندود روی وال پست فلزی که در بلندمدت باعث زنگ‌زدگی و کاهش عمر مفید آن می‌شود.
انتخاب بلوک استاندارد؛ پیش‌نیاز نصب بلوک ساختمانی اصولی
هر چقدر هم که وال پست، ناودانی منقطع و میلگرد بستر را با دقت اجرا کنید، اگر بلوک دیوار استاندارد نباشد، کل سیستم نصب بلوک ساختمانی زیر سؤال می‌رود. ابعاد نامنظم، تخلخل نامناسب یا مقاومت پایین بلوک، اتصال آن به وال پست و میلگرد بستر را ضعیف می‌کند. هایپر بلوک در مشهد، انواع بلوک سبک سیمانی و بلوک سفالی را مطابق استانداردهای ملی و با کنترل کیفیت دقیق عرضه می‌کند.
برای مشاهده مشخصات فنی و خرید مستقیم، می‌توانید سری بزنید به بلوک سبک سیمانی هایپر بلوک که با قیمت رقابتی و ارسال سریع در مشهد و اطراف عرضه می‌شود.
همچنین برای دیوارهای نیازمند مقاومت حرارتی و صوتی بالاتر، بلوک سفالی هایپر بلوک گزینه مناسبی است که کارشناسان فروش ما می‌توانند بر اساس نقشه سازه‌ای پروژه شما، بهترین نوع را پیشنهاد دهند.
کارشناسان فنی هایپر بلوک آماده‌اند تا در انتخاب نوع بلوک متناسب با جزئیات اجرایی وال پست و میلگرد بستر پروژه شما، مشاوره رایگان ارائه دهند. کافی‌ست با ما تماس بگیرید یا از طریق فروشگاه آنلاین سفارش خود را ثبت کنید.
جمع‌بندی نصب بلوک ساختمانی
در نهایت، نصب بلوک ساختمانی اصولی شامل وال پست، ناودانی منقطع و میلگرد بستر است. این سه عنصر، بخشی جدانشدنی از یک دیوار بلوکی ایمن و مقاوم در برابر زلزله‌اند. وال پست نیروهای خارج از صفحه را مهار می‌کند. ناودانی منقطع همین ایده را اقتصادی‌تر و سریع‌تر اجرا می‌کند. میلگرد بستر هم با ایجاد پیوند افقی، یکپارچگی دیوار را تضمین می‌کند. رعایت دقیق این جزئیات، همراه با استفاده از بلوک استاندارد، تفاوت بین یک دیوار مقاوم و یک دیوار پرریسک را رقم می‌زند.
سوالات متداول
آیا استفاده از وال پست در همه دیوارهای بلوکی الزامی است؟
طبق ضوابط جدید آیین‌نامه ۲۸۰۰، دیوارهای غیرباربر با طول یا ارتفاع بیشتر از حد مجاز باید وال پست داشته باشند. برای دیوارهای کوتاه و کوچک، مهندس محاسب این الزام را بررسی و تعیین می‌کند.
آیا می‌توان به‌جای وال پست فقط از میلگرد بستر استفاده کرد؟
در دیوارهای داخلی با بار کم، میلگرد بستر به‌تنهایی کافی است. اما در دیوارهای خارجی و سازه‌های مهم، بهتر است وال پست و میلگرد بستر را با هم اجرا کنید.
هزینه اجرای ناودانی منقطع نسبت به وال پست سنتی چقدر متفاوت است؟
ناودانی منقطع فولاد کمتری مصرف می‌کند و اجرای ساده‌تری دارد. به همین دلیل، هزینه نهایی پروژه را نسبت به وادارهای سنتی نبشی حدود پانزده تا بیست‌وپنج درصد کاهش می‌دهد. این عدد به قیمت روز فولاد و شرایط پروژه بستگی دارد.
نظری برای این وجود ندارد.